Bunga kantan sering dilihat sebagai tanaman yang “tahan lasak” kerana aromanya yang kuat mampu menghalau pelbagai jenis serangga. Namun, penanaman secara intensif mula membuka ruang kepada ancaman penyakit yang sebelum ini jarang diperhatikan.
Masalah paling lazim adalah penyakit reput rizom dan akar yang disebabkan oleh kulat bawaan tanah seperti Rhizoctonia spp., Fusarium spp., dan Pythium spp.. Serangan ini biasanya berlaku di kawasan bersaliran buruk, menyebabkan rizom menjadi lembut, berbau busuk dan daun layu.
Lebih membimbangkan, kes penyakit layu yang belum dikenal pasti puncanya telah dilaporkan di ladang komersial. Simptomnya termasuk pucuk muda menguning, batang berkeluar kesan lebam, dan pokok mati dalam masa singkat. Dalam beberapa kes, tiada rawatan yang berkesan ditemui, memaksa pemusnahan seluruh ladang bagi mengekang penularan.
Ancaman lain yang pernah berlaku adalah serangan anai-anai, terutamanya di kawasan yang mempunyai sisa kayu reput. Walaupun jarang membawa kerosakan besar, serangan ini boleh melemahkan struktur pangkal batang dan rizom.
Strategi IPM untuk Bunga Kantan
Bagi memastikan ladang bunga kantan kekal sihat, pendekatan Pengurusan Perosak dan Penyakit Bersepadu (IPM) disyorkan, berasaskan prinsip pencegahan sebelum kawalan.
Kawalan Kultur
- Pastikan saliran baik untuk mengelakkan air bertakung.
- Potong dan buang daun tua bagi meningkatkan pengudaraan di pangkal rumpun.
- Gunakan bahan tanaman bebas penyakit.
Kawalan Organik/Biologi
- Semburan minyak neem atau larutan soda penaik dengan sabun cecair boleh mengawal simptom awal penyakit kulat.
- Aplikasi Trichoderma spp. dalam tanah membantu menekan populasi patogen bawaan tanah.
- Ekstrak bunga kantan sendiri mempunyai sifat larvasid yang berpotensi dijadikan biopestisid semula jadi.
Kawalan Kimia
- Racun kulat berasaskan kuprum atau sistemik digunakan hanya jika serangan teruk.
- Untuk anai-anai, racun khusus seperti chlorpyrifos boleh digunakan pada sarang jika perlu.
Mengelak Ancaman Masa Depan
Walaupun bunga kantan sering digelar tanaman “mudah dijaga”, penanaman secara monokultur berskala besar meningkatkan risiko wabak penyakit. Tekanan penanaman yang tinggi dan kehomogenan genetik memberi peluang kepada patogen untuk bermutasi dan merebak.
Industri bunga kantan Malaysia perlu mengambil pengajaran daripada sejarah pertanian global — penyelidikan awal, pengenalpastian patogen, dan pembangunan kaedah kawalan berkesan adalah kunci untuk mengelakkan kerugian besar pada masa hadapan.
About the Author
